Ek iş yapmak kariyer ve başarıyı nasıl etkiler?

Ek iş yapmak elbette insanlar için ekonomik açıdan zor dönemlerde başvurulan bir seçenek. Dünyada bir çok insan, ekonomisini güçlendirmek adına bir çok alanda atılım sergiliyor? Peki bu konuda deneyim sahipleri ve uzmanlar neler söylüyor? Kariyer ve başarı konusunda ek iş yapmanın olumlu veya olumsuz etkisi var mı?

Eş zamanlı olarak iki farklı faaliyeti icra etmek konusunda, sürekli olarak sabit bir pozisyonda vakit geçiren bireyler, çoğu zaman başarısızlık hissi taşırlar. Örneğin, bilgisayarınızda aynı anda birden fazla uygulama üzerinde çalışmak durumundasınız.

Bununla birlikte, daha pek çok örnek sunmak mümkündür. En yaygın gözlemlenen durum, televizyon açıkken telefonla konuşma biçiminde tezahür etmektedir. Bu bağlamda, dikkat eksikliği ve gerçekleştirilen işteki verimsizliğin ortaya çıkabileceğine dair endişenin ne denli haklı olduğunu değerlendirmek gerekir.

Ek iş yapmak bir zorunluluk mu?

Birden fazla görevi aynı anda icra ederken zamandan tasarruf sağladığımızı varsayabiliriz. Ancak bir işi tamamlayıp diğerine geçmenin daha verimli olacağı düşüncesi bize pek yabancı gelmez. Bazı bireyler, gerçekleştirmeleri gereken görevleri akıllıca değerlendirip eşzamanlı olarak yerine getirebileceğini fark ediyor.

Bu durumun sonucunda birden fazla işi aynı anda yürütürken daha yüksek verimlilikle çalıştıklarını göstermektedir. Birden fazla görevi icra etmek, belirli bir zaman diliminde iki işi eşit düzlemde yürütmek demektir. Yapılan bir işten diğerine yöneltirken dikkatimiz tamamen önceki iş üzerinden çıkmamış olacaktır. Her farklı işe geçerken, daha önceki işte yapmakta olduğunuz eylemler beynin önbelleğinde olacaktır. Bu durumun, algı yükünüzün artmasına neden olduğu açık.

Ara sıra birden fazla işe yoğunlaşmak her şeye yetecek kadar idrak kaynağı olduğu anlamına gelmez. Dikkat, aslında bilindiği gibi tamamen bir hedefe odaklanmaktır aslında. Bu durumda performansınız düşük olacaktır.

İşi bitirememe veya hata endişesi aynı anda yapılan işlerde bir önceki işten diğerine geçişte sürekli düşünceyi meşgul eden bir durumdur. Hal böyleyken sonraki işe adapte olamama durumu kendini gösterebilmektedir. Aynı anda iki işi yapmak başarısızlık, işlerin tek tek yapılması da başarılı olunduğu manası taşımıyor. Zamanı iyi kullanma bakımından; bir önceki iş üzerinde dikkat kalıntısının zaman baskısı olduğunda kaybolduğu anlaşılmıştır.

İşin tamamlanması gereken net bir saat olduğunda insanların seçeneklerini sınırladığı ve algısal olarak daha az karmaşık kararlar alıyor. Bu, ikinci işe başlarken dikkat eksikliğini ortadan kaldırıyor ve tamamen o iş üzerinde adaptasyonu sağlıyor.

Başarıda zamanın önemi

Aynı zamanda yapılan işler birbirine benzer nitelikteyse aynı anda birçok iş yapmak insana sıkıcı geliyor. Yani örneğin e-posta yazarken aynı anda telefonda konuşmak, anlamlı cümleler kurmak için benzer düşünme işlemlerini gerektirdiği için zor bir durum. Eğer işler farklı nitelikteyse, aynı anda birçok iş yapmak eğlenceli olacağı gibi performansı daha verimli kılacaktır.

Bazı bireyler, ek iş yürütmenin son derece mantıklı olduğunu düşünüyor. Çoğu zaman bunu herhangi bir sorun yaşamadan gerçekleştirebiliyorlar. Sonuç olarak, birden fazla görev üstlenmek her zaman olumsuz bir durum olarak nitelendirilemez. Eğer bu durum, rahatlığımızı artırıyor ve zihinsel yaratıcılık gerektiren işlerde daha geniş ve derin bir düşünme kapasitesi sağlıyorsa, elbette son derece faydalıdır.

Psikolojik ve Sosyolojik Boyut

Psikoloji araştırmaları (Deci & Ryan, 1985) bireyin içsel motivasyon ile çalıştığında daha tatmin edici sonuçlar elde ettiğini gösterir. Ek iş, kişinin tutkularına uygun olduğunda motivasyonu artırabilir. Ancak yalnızca ekonomik zorunlulukla yapıldığında tükenmişlik riskini yükseltebilir. Sosyolojik açıdan ise, ek iş trendi “gig ekonomisi”nin bir parçası olarak görülmekte. Bu durum, çalışma kültüründe esneklik sağlarken aynı zamanda iş güvencesi tartışmalarını da beraberinde getirmektedir.

Modern iş dünyasında “tek bir iş” fikri, yerini çoklu gelir kaynaklarına ve esnek çalışma biçimlerine bırakmaya başlamıştır. Gerek ekonomik gereklilikler gerekse kişisel gelişim arayışları, birçok kişiyi ek iş yapmaya yönlendirmektedir. Ancak şu soru giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Ek iş yapmak, kariyer ve uzun vadeli başarı üzerinde nasıl bir etki yaratır?

1. Ek İşin Olumlu Etkileri

• Gelir Artışı: Ek iş, finansal güvenceyi artırarak kişinin ekonomik stresini azaltır. Bu durum, ana işe daha rahat odaklanmayı sağlayabilir.
• Beceri Gelişimi: Farklı alanlarda çalışmak, yeni yetkinlikler kazandırır ve kişinin mesleki portföyünü genişletir.
• Ağ Oluşturma: Ek iş, yeni insanlarla tanışma ve farklı iş çevreleriyle temas kurma fırsatı verir.
• Yaratıcılık ve Esneklik: Çeşitli deneyimler, problem çözme becerilerini ve yenilikçi düşünme yeteneğini güçlendirir.

2. Potansiyel Riskler ve Olumsuz Yönler

• Zaman Yönetimi Sorunları: Birden fazla iş, planlama ve enerji yönetimi açısından zorluk yaratabiliyor.
• Ana İşte Performans Düşüşü: Fazla iş yükü, yorgunluk ve odak dağınıklığına yol açarak temel kariyer hedeflerini sekteye uğratabiliyor.
• Çıkar Çatışması: Bazı sektörlerde ek iş, mevcut işverenle etik veya yasal çatışmalara neden olabilir.
• Stres ve Tükenmişlik: Sürekli yoğun tempoda çalışmak, psikolojik ve fiziksel sağlık üzerinde olumsuz etkilere yol açabiliyor.

3. Stratejik Yaklaşım: Denge Sanatı

Ek işin kariyere olumlu yansıması, tamamen planlama ve sınır çizme becerisine bağlıdır. Zira planlı ve periyodik olarak gelir sağlanan bir işin düzenini bozma riski bulunabiliyor. Bu da gelir kaybı demek anlamına geliyor.

• Zaman Bloklama: Ana işe zarar vermeyecek şekilde çalışma saatlerini düzenlemek.
• Hedef Uyumu: Ek işin, uzun vadeli kariyer hedefleriyle uyumlu olmasına dikkat etmek.
• Kapasite Yönetimi: Fiziksel ve zihinsel enerjiyi aşırı tüketmemek.

Ek iş yapmak, doğru yönetildiğinde hem gelir hem de beceri çeşitliliği açısından güçlü bir avantaj sağlayabiliyor. Ancak plansız ve amaçsız bir ek iş, kariyer başarısını gölgeleyebilir. Hatta uzun vadeli hedeflerden sapmaya neden olabiliyor. Dolayısıyla, ek iş yapmanın kariyer üzerindeki etkisi, niyet, planlama ve sürdürülebilirlik üçgeninde şekillenir.